Το να είσαι καλός στη δουλειά σου δεν αρκεί για την καριέρα σου
“Άσε τη δουλειά σου να μιλήσει για σένα.”
Είναι μια από εκείνες τις επαγγελματικές συμβουλές που έχουμε ακούσει τόσο συχνά, ώστε σχεδόν δεν την αμφισβητούμε.
Κάνε καλή δουλειά. Να είσαι συνεπής. Να φέρνεις αποτελέσματα. Να είσαι συνεργάσιμος. Μην χρειάζεται να μιλάς για τον εαυτό σου. Οι άλλοι θα το δουν.
Και πράγματι, η καλή δουλειά έχει σημασία. Το πρόβλημα είναι ότι η δουλειά σου δεν υπάρχει σε κενό. Υπάρχει μέσα σε έναν οργανισμό, σε ομάδες, σε σχέσεις, σε συζητήσεις, σε meetings και, τελικά, σε τραπέζια όπου άνθρωποι παίρνουν αποφάσεις για προαγωγές, ευκαιρίες, projects, ρόλους και επόμενα βήματα.
Συχνά στις συνεδρίες μας, συναντώ ανθρώπους που είναι πραγματικά πολύ καλοί στη δουλειά τους. Δημιουργούν αξία, λύνουν προβλήματα, αναλαμβάνουν ευθύνες, στηρίζουν τις ομάδες τους και συχνά κάνουν πολύ περισσότερα από όσα περιγράφει τυπικά ο ρόλος τους.
Κι όμως, όταν τους ρωτάς “Ποια είναι η αξία που δημιουργείς;”, συχνά δυσκολεύονται να απαντήσουν. Μπορούν να σου πουν τι κάνουν. Δεν είναι πάντα εύκολο να σου πουν τι αλλάζει επειδή το κάνουν εκείνοι.
Και αυτή είναι μια πολύ σημαντική διάκριση.
Η δουλειά σου μπορεί να δημιουργεί αξία χωρίς να την κάνει ορατή
Το να είσαι καλ@ στη δουλειά σου και το να διαχειρίζεσαι καλά την καριέρα σου είναι δύο διαφορετικά πράγματα.
Το πρώτο αφορά σε μεγάλο βαθμό την ικανότητά σου να παράγεις αποτέλεσμα.
Το δεύτερο αφορά και την ικανότητά σου να καταλαβαίνεις ποια είναι η συνεισφορά σου, να τη συνδέεις με το ευρύτερο πλαίσιο και να μπορείς να την επικοινωνείς.
Ας πάρουμε ένα απλό παράδειγμα.
Δύο άνθρωποι ολοκληρώνουν ένα δύσκολο project με πολύ καλά αποτελέσματα.
Ο ένας λέει: “Το project πήγε καλά, το παραδώσαμε στην ώρα του και συνεργάστηκα με τις υπόλοιπες ομάδες.”, ο άλλος μπορεί να πει:
“Στο συγκεκριμένο project υπήρχε σημαντική καθυστέρηση επειδή οι τρεις ομάδες δεν είχαν κοινή διαδικασία. Ανέλαβα να συντονίσω τη συνεργασία τους, δημιούργησα ένα πιο σαφές workflow και τελικά μειώσαμε τον χρόνο παράδοσης κατά Χ%. Μέσα από αυτό διαπίστωσα ότι είμαι ιδιαίτερα αποτελεσματικός σε ρόλους που απαιτούν συντονισμό διαφορετικών stakeholders.”
Και οι δύο μπορεί να έχουν κάνει εξαιρετική δουλειά., αλλά ο δεύτερος έχει κάνει κάτι επιπλέον: έχει μετατρέψει την εμπειρία του σε επαγγελματική πληροφορία.
Έχει εξηγήσει τι έκανε, γιατί είχε σημασία, ποια ήταν η επίδραση και τι αυτό λέει για τις ικανότητές του. Αυτό δεν είναι απλώς αυτό-προώθηση, είναι επαγγελματική επίγνωση.
Γιατί όμως μας είναι τόσο δύσκολο να μιλήσουμε για την αξία μας;
Εδώ, για μένα, βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον ψυχολογικό κομμάτι.
Γιατί πολλές φορές ο άνθρωπος που δεν μιλά για την αξία του δεν είναι απαραίτητα κάποιος που δεν την αναγνωρίζει.
Μπορεί να είναι κάποιος που έχει μάθει ότι το να μιλάς για τον εαυτό σου είναι “κακό”.
Ότι αν είσαι πραγματικά καλός, δεν χρειάζεται να το πεις.
Ότι η αυτοπροβολή είναι αλαζονεία.
Ότι “η δουλειά μου μιλάει από μόνη της”.
Ότι αν ζητήσεις αναγνώριση ή διεκδικήσεις μια ευκαιρία, ίσως φανείς needy ή υπερβολικά φιλόδοξος.
Και κάπως έτσι δημιουργείται ένας παράδοξος επαγγελματικός κανόνας: Θα αποδείξω την αξία μου, αλλά δεν θα μιλήσω γι’ αυτήν. Μόνο που υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στην αυτοπροβολή και στην ικανότητα να επικοινωνείς με ακρίβεια την επαγγελματική σου αξία.
Το πρώτο μπορεί να αφορά στο να πείσεις τους άλλους ότι είσαι σπουδαίος.
Το δεύτερο αφορά στο να μπορείς να εξηγήσεις τι προσφέρεις και γιατί αυτό έχει σημασία.
Και αυτή η δεξιότητα δεν είναι χρήσιμη μόνο επειδή μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερες ή μεγαλύτερες ευκαιρίες.
Όταν αναγνωρίζεις την αξία σου, κερδίζεις περισσότερα από την εξωτερική αναγνώριση
Αυτό είναι ίσως το κομμάτι που συζητάμε λιγότερο.
Το να μπορείς να εντοπίζεις και να επικοινωνείς την αξία της δουλειάς σου δεν βοηθά μόνο τους άλλους να σε δουν.
Σε βοηθά να δεις καλύτερα και εσύ τον εαυτό σου ως επαγγελματία.
1. Αποκτάς μεγαλύτερη επίγνωση της επαγγελματικής σου ταυτότητας
Όταν χρειάζεται να απαντήσεις στο “σε τι είμαι πραγματικά καλ@;” ή “πού δημιουργώ τη μεγαλύτερη αξία;”, δεν μπορείς να μείνεις μόνο στον τίτλο της θέσης σου ή στη λίστα των καθηκόντων σου.
Αρχίζεις να παρατηρείς μοτίβα.
Τι είδους προβλήματα λύνεις καλά; Σε ποιες συνθήκες αποδίδεις καλύτερα; Ποιες ικανότητες χρησιμοποιείς ξανά και ξανά; Ποιο κομμάτι της δουλειάς σου φαίνεται να έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο;
Και σταδιακά αρχίζεις να σχηματίζεις μια πιο καθαρή εικόνα του ποιος είσαι ως επαγγελματίας, πέρα από τον επαγγελματικό σου τίτλο.
2. Ενισχύεται το sense of competence
Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο“δουλεύω πολύ και έχω κάνει πολλά” και στο: “ξέρω ποιες ικανότητές μου συνέβαλαν σε αυτά τα αποτελέσματα.”
Το δεύτερο δημιουργεί μια πολύ πιο συγκεκριμένη και γειωμένη αίσθηση επαγγελματικής επάρκειας. Δεν βασίζεται απλώς στο αν κάποιος άλλος σε επαίνεσε, βασίζεται στην ικανότητά σου να αναγνωρίζεις στοιχεία της δικής σου αποτελεσματικότητας.
Και αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε περιόδους αλλαγής, αβεβαιότητας ή επαγγελματικής μετάβασης, όταν η εξωτερική επιβεβαίωση δεν είναι πάντα διαθέσιμη.
3. Παίρνεις καλύτερες αποφάσεις για την καριέρα σου
Όταν έχεις καθαρότερη εικόνα της αξίας που δημιουργείς, είναι πιο εύκολο να αξιολογήσεις και το επόμενο βήμα.
Δεν ρωτάς μόνο Τι δουλειά μπορώ να βρω;, αλλά και “πού μπορούν να αξιοποιηθούν καλύτερα αυτά που ήδη ξέρω ότι μπορώ να προσφέρω;”
Και αυτή είναι μια πολύ διαφορετική ερώτηση.
Σε βοηθά να ξεχωρίσεις μια ευκαιρία που απλώς φαίνεται καλή από μια ευκαιρία που πραγματικά ταιριάζει με τις ικανότητες, τα ενδιαφέροντα και την κατεύθυνση που θέλεις να δώσεις στην καριέρα σου.
4. Μειώνεται η εξάρτηση από την εξωτερική επιβεβαίωση
Αυτό είναι ίσως το πιο παράδοξο.
Όσο περισσότερο μπορείς να αναγνωρίζεις εσύ τη συνεισφορά σου, τόσο λιγότερο χρειάζεται να περιμένεις από κάποιον άλλον να σου πει ότι είσαι καλός.
Δεν σημαίνει ότι η αναγνώριση των άλλων παύει να έχει σημασία. Σημαίνει ότι δεν είναι η μοναδική πηγή πληροφορίας που έχεις για την επαγγελματική σου αξία. Μπορείς να ακούσεις feedback, να αξιοποιήσεις την αξιολόγηση του manager σου και να πάρεις πληροφορίες από τους ανθρώπους γύρω σου, αλλά έχεις πλέον και τη δική σου τεκμηριωμένη εικόνα.
5. Μετατρέπεις την εμπειρία σε μάθηση
Ίσως το πιο σημαντικό από όλα.
Όταν απλώς καταγράφεις τι έκανες, αποκτάς εμπειρία. Όταν αναρωτιέσαι τι από αυτό που έκανες δημιούργησε αξία και τι έμαθες για τον εαυτό σου μέσα από αυτό, η εμπειρία μετατρέπεται σε learning.
Και τότε ένα project δεν είναι απλώς ένα project. Γίνεται πληροφορία για το τι μπορείς να κάνεις. Μια δύσκολη συνεργασία γίνεται πληροφορία για το πώς λειτουργείς σε σύνθετα περιβάλλοντα. Ένα πρόβλημα που κατάφερες να λύσεις γίνεται πληροφορία για το είδος των προκλήσεων στις οποίες είσαι αποτελεσματικός.
Μια αποτυχία μπορεί να γίνει πληροφορία για το τι χρειάζεται να αλλάξεις.
Και έτσι χτίζεται σταδιακά η επαγγελματική σου ταυτότητα.
Δεν χρειάζεται να “μάθεις πως να πουλάς” τον εαυτό σου
Χρειάζεται να επαναδιατυπώσουμε αυτό που συχνά δίνουμε ως συμβουλή (στον εαυτό μας ή στους γύρω μας).
Λιγότερες συμβουλές όπως το: “Μίλα περισσότερο για τον εαυτό σου.” και περισσόρο
“Μάθε να αναγνωρίζεις και να επικοινωνείς με ακρίβεια την αξία που δημιουργείς.”
Δεν χρειάζεται να υπερβάλλεις. Δεν χρειάζεται να μιλάς ασταμάτητα για τα επιτεύγματά σου. Δεν χρειάζεται να μετατρέψεις κάθε meeting σε προσωπική παρουσίαση.
Χρειάζεται όμως να μπορείς να πεις: Τι έκανα; Γιατί είχε σημασία; Ποια ήταν η δική μου συμβολή; Τι άλλαξε ως αποτέλεσμα; Τι έμαθα; Τι μπορώ πλέον να κάνω που πριν δεν μπορούσα;
Γιατί υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στο: “έχω κάνει πολλά πράγματα”και στο:
“Ξέρω τι αξία δημιουργώ μέσα από αυτά που κάνω.”
Το πρώτο είναι εμπειρία. Το δεύτερο είναι επαγγελματική επίγνωση.
Και αυτή η επίγνωση δεν είναι απλώς ένα εργαλείο για να σε προσέξουν οι άλλοι.
Είναι ένας τρόπος να καταλάβεις καλύτερα πού βρίσκεσαι, τι έχεις χτίσει και πού θέλεις να πας στη συνέχεια.
Και, τελικά, υπάρχει ένας μύθος που ίσως αξίζει να αφήσουμε πίσω:
Η δουλειά σου δεν θα καθίσει στο τραπέζι στο οποίο παίρνονται οι αποφάσεις για την καριέρα σου. Εσύ θα καθίσεις.
Και αξίζει να ξέρεις τι θέλεις να πεις.
