Τι κρύβεται πίσω από αυτή την ερώτηση και γιατί όλο και περισσότεροι επαγγελματίες βρίσκονται μπροστά σε αυτό το δίλημμα.
“Αν με ρωτήσουν γιατί έφυγα από την προηγούμενη δουλειά… μπορώ να πω ότι έφυγα λόγω burnout;”
Την ερώτηση αυτή μου την έκανε πρόσφατα ένας επαγγελματίας λίγο πριν από μια σημαντική συνέντευξη.
Είχε φύγει από την προηγούμενη δουλειά του μετά από μια περίοδο έντονης πίεσης. Δεν υπήρξε κάποιο δραματικό περιστατικό. Κάποια στιγμή όμως συνειδητοποίησε ότι λειτουργούσε σχεδόν μηχανικά. Δούλευε πολλές ώρες, κοιμόταν λίγο και, παρότι συνέχιζε να αποδίδει, ένιωθε όλο και πιο αποσυνδεδεμένος από τη δουλειά του.
Όταν άρχισε να αναζητά την επόμενη θέση, βρέθηκε μπροστά σε ένα απλό αλλά φορτισμένο δίλημμα: αν τον ρωτήσουν γιατί έφυγε, τι πρέπει να πει;
Η πρώτη του σκέψη ήταν να αποφύγει την αλήθεια. Να δώσει μια πιο ουδέτερη απάντηση – ότι αναζητούσε νέες προκλήσεις ή καλύτερη εξέλιξη. Κάτι που να ακούγεται πιο ασφαλές.
Στην πραγματικότητα όμως είχε φύγει επειδή είχε εξαντληθεί.
Και εδώ εμφανίζεται ένα ενδιαφέρον ψυχολογικό φαινόμενο. Πολλοί άνθρωποι που έχουν βιώσει burnout δυσκολεύονται να το ονομάσουν ανοιχτά. Όχι επειδή δεν το αναγνωρίζουν, αλλά επειδή φοβούνται πώς θα ερμηνευτεί. Η εξάντληση συχνά συνδέεται – άδικα – με την ιδέα της αδυναμίας.
Τι μας δείχνει η ψυχολογία της εργασίας
Ως οργανωσιακή ψυχολόγος συναντώ συχνά αυτό το δίλημμα.
Οι επαγγελματίες που φτάνουν σε burnout δεν είναι συνήθως οι λιγότερο ικανοί ή λιγότερο ανθεκτικοί. Αντίθετα, πολύ συχνά είναι άνθρωποι με:
- υψηλή αίσθηση ευθύνης
- ισχυρή δέσμευση
- έντονη ανάγκη να ανταποκριθούν στις προσδοκίες
Η έρευνα για το burnout δείχνει ότι δεν πρόκειται απλώς για ατομική κόπωση. Είναι αποτέλεσμα μιας παρατεταμένης ασυμφωνίας ανάμεσα στον άνθρωπο και στο εργασιακό περιβάλλον.
Αυτή η ασυμφωνία μπορεί να εμφανιστεί όταν υπάρχει:
- υπερβολικός φόρτος εργασίας
- χαμηλός βαθμός ελέγχου
- έλλειψη αναγνώρισης
- σύγκρουση αξιών
- συνεχής ανάγκη υπερ-απόδοσης
Με άλλα λόγια, το burnout δεν είναι μόνο θέμα αντοχής. Είναι συχνά θέμα συστήματος.
Από την coaching οπτική
Από coaching σκοπιά, το πιο ενδιαφέρον ερώτημα δεν είναι μόνο “τι πρέπει να πω σε μια συνέντευξη”.
Το πιο ουσιαστικό ερώτημα είναι:
Τι έχω μάθει από αυτή την εμπειρία;
Όταν κάποιος έχει επεξεργαστεί πραγματικά μια περίοδο εξάντλησης, μπορεί να αναγνωρίσει:
- τι τον οδήγησε εκεί
- ποια όρια δεν είχε θέσει
- ποιο εργασιακό περιβάλλον τον εξαντλεί
- τι χρειάζεται για να λειτουργεί βιώσιμα
Αυτή η επίγνωση είναι συχνά πολύ πιο σημαντική από το ίδιο το γεγονός ότι κάποιος βίωσε burnout.
Αν επιλέξει κάποιος να το πει σε συνέντευξη
Το κρίσιμο δεν είναι τόσο αν θα το αναφέρει, αλλά πώς.
Μια τέτοια εμπειρία μπορεί να παρουσιαστεί με τρόπο που δείχνει:
επίγνωση – μάθηση – προσανατολισμό στο μέλλον.
Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να εξηγήσει ότι η προηγούμενη περίοδος τον βοήθησε να καταλάβει καλύτερα τι χρειάζεται για να αποδίδει με βιώσιμο τρόπο και σε ποιο περιβάλλον μπορεί να αξιοποιήσει καλύτερα τις δυνατότητές του.
Αυτό αλλάζει τη συζήτηση από την “αδυναμία” στην επαγγελματική ωριμότητα.
Το οργανωσιακό ερώτημα
Για τους οργανισμούς, το θέμα είναι εξίσου σημαντικό.
Σε ένα περιβάλλον όπου η επαγγελματική εξουθένωση γίνεται όλο και πιο συχνή εμπειρία, η απόλυτη σιωπή γύρω από το θέμα δεν βοηθά ούτε τους εργαζόμενους ούτε τις εταιρείες.
Όλο και περισσότεροι οργανισμοί αρχίζουν να ενδιαφέρονται λιγότερο για το αν κάποιος πέρασε μια δύσκολη περίοδο και περισσότερο για το αν έχει την επίγνωση να κατανοήσει τι χρειάζεται για να λειτουργεί βιώσιμα.
Κλείνοντας
Ίσως λοιπόν το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν “επιτρέπεται” να μιλήσει κανείς για burnout σε μια συνέντευξη.
Ίσως είναι και το κατά πόσο οι χώροι εργασίας είναι έτοιμοι να συζητήσουν πιο ανοιχτά για την εξάντληση, τα όρια και τις συνθήκες που την προκαλούν.
Γιατί όσο το burnout παραμένει κάτι που κρύβεται, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να αντιμετωπιστεί.
Πρόσκληση για συνεργασία
Αν βρίσκεστε σε μια περίοδο επαγγελματικής μετάβασης ή προσπαθείτε να κατανοήσετε καλύτερα την εμπειρία της επαγγελματικής εξάντλησης, η συζήτηση γύρω από αυτά τα θέματα μπορεί να είναι ιδιαίτερα βοηθητική.
Στο πλαίσιο της δουλειάς μου ως οργανωσιακή ψυχολόγος συνεργάζομαι με επαγγελματίες που θέλουν να επαναπροσδιορίσουν τη σχέση τους με την εργασία τους, να κατανοήσουν τι τους οδήγησε σε εξάντληση και να χτίσουν πιο βιώσιμους τρόπους λειτουργίας.
Παράλληλα, συνεργάζομαι με οργανισμούς που επιθυμούν να δημιουργήσουν εργασιακά περιβάλλοντα που υποστηρίζουν την ψυχολογική ασφάλεια, την υγιή απόδοση και την ανθεκτικότητα των ομάδων τους.
Αν νιώθετε ότι αυτές οι συζητήσεις σας αφορούν (είτε σε ατομικό είτε σε οργανωσιακό επίπεδο) μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου μέσω LinkedIn ή στην φόρμα επικοινωνίας της ιστοσελίδας μου για περισσότερες πληροφορίες.
Βιβλιογραφία
- Maslach, C., & Leiter, M. P. (2016). Burnout. In G. Fink (Ed.), Stress: Concepts, cognition, emotion, and behavior (pp. 351–357). Academic Press.
- Maslach, C., & Leiter, M. P. (2017). Understanding the burnout experience: Recent research and its implications for psychiatry. World Psychiatry, 15(2), 103–111. https://doi.org/10.1002/wps.20311
- Schaufeli, W. B., Leiter, M. P., & Maslach, C. (2009). Burnout: 35 years of research and practice. Career Development International, 14(3), 204–220. https://doi.org/10.1108/13620430910966406
- World Health Organization. (2019). Burn-out an “occupational phenomenon”: International classification of diseases. https://www.who.int
- Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2017). Job demands–resources theory: Taking stock and looking forward. Journal of Occupational Health Psychology, 22(3), 273–285. https://doi.org/10.1037/ocp0000056
