Κατερίνα:Δεν αντέχω άλλο. Νιώθω ότι κρατάω την ομάδα μου όρθια με τα χέρια μου, αλλά εγώ λυγίζω.
Coach:Και αν λυγίζεις εσύ, ποιος τους κρατάει πραγματικά;
Κατερίνα:Δεν ξέρω. Δεν ξέρω πώς να τους προστατεύσω χωρίς να χαθώ εγώ.
Coach: Ίσως δεν χρειάζεται να τους προστατεύσεις. Ίσως χρειάζεται να τους δείξεις πώς να στέκονται – βλέποντας εσένα να στέκεσαι.
(παύση) Κατερίνα: Αυτό… δεν το είχα σκεφτεί ποτέ έτσι.
Η ιστορία της Κατερίνας
Η Κατερίνα ήταν υπεύθυνη ομάδας σε έναν οργανισμό με έντονη πίεση, ασάφεια και ελάχιστη ψυχολογική ασφάλεια. Στην πρώτη μας συνεδρία, ένιωθε εγκλωβισμένη στον ρόλο της “προστάτιδας” – έπαιρνε τα πάντα πάνω της, προσπαθούσε να φιλτράρει την κουλτούρα, να απορροφήσει τις εντάσεις, να μην αφήσει κανέναν να καταρρεύσει.
Η απόγνωση της δεν ήταν αδυναμία. Ήταν ένδειξη ότι είχε φτάσει στο όριο. Και εκεί, σε αυτό το σημείο είναι που σχεδόν πάντα ξεκινά η αλλαγή.
Καθώς δουλέψαμε μαζί, άρχισε να βλέπει ότι η πραγματική προστασία δεν είναι να γίνεσαι ασπίδα. Είναι να γίνεσαι σημείο αναφοράς. Να στέκεσαι με ακεραιότητα, να βάζεις όρια, να μιλάς με αλήθεια. Έμαθε να δημιουργεί μικρο-κουλτούρα μέσα στην ομάδα της, να φροντίζει τον εαυτό της χωρίς ενοχές, και να διαχειρίζεται προς τα πάνω με ενσυναίσθηση και θάρρος.
Σήμερα, η Κατερίνα δεν προσπαθεί να “σώσει” την ομάδα της. Την εμπνέει. Και αυτό κάνει όλη τη διαφορά.
Δεν είναι εύκολο να ηγείσαι μέσα σε ένα περιβάλλον που σε φθείρει. Όταν η κουλτούρα του οργανισμού δεν ευνοεί την ψυχολογική ασφάλεια, την αυθεντικότητα ή την ανθρώπινη σύνδεση, ο ρόλος του manager γίνεται εσωτερική μάχη: να προστατεύσεις την ομάδα σου, να κρατήσεις το κλίμα υγιές, να μη χαθεί η ανθρωπιά.
Αλλά η αλήθεια είναι πως δεν μπορείς να σταθείς για κανέναν, αν πρώτα δεν έχεις σταθεί για τον εαυτό σου.
Η φθορά δεν είναι πάντα κραυγαλέα
Δεν χρειάζεται να υπάρχουν φωνές ή συγκρούσεις για να νιώσεις ότι κάτι δεν πάει καλά. Η φθορά μπορεί να είναι σιωπηλή:
- Όταν η υπερκόπωση θεωρείται “φυσιολογική”
- Όταν η αποστασιοποίηση είναι ο μόνος τρόπος επιβίωσης
- Όταν η σιωπή είναι πιο ασφαλής από την αλήθεια
Do: Αναγνώρισε τα μικρά σημάδια. Μίλα για αυτά με την ομάδα σου. Don’t: Περιμένεις να γίνει “κάτι μεγάλο” για να δράσεις.
Δεν είσαι σωτήρας. Είσαι σημείο αναφοράς.
Πολλοί managers νιώθουν ότι πρέπει να προστατεύσουν την ομάδα τους με κάθε κόστος. Αυτό συχνά οδηγεί σε burnout, συνενοχή ή απώλεια ταυτότητας.
Do: Δώσε χώρο στην ομάδα να εκφραστεί. Ενίσχυσε την ψυχολογική ασφάλεια. Don’t: Παίρνεις τα πάντα πάνω σου. Δεν είσαι φίλτρο, είσαι καθρέφτης.
Η προστασία ξεκινά από μέσα
Αν δεν έχεις ξεκαθαρίσει τις δικές σου αξίες, θα παρασυρθείς. Αν δεν έχεις δουλέψει με τις δικές σου σκιές, θα τις προβάλεις στην ομάδα.
Ερωτήσεις για ενδοσκόπηση:
- Ποια είναι τα 3 πράγματα που δεν διαπραγματεύομαι ως ηγέτης;
- Πότε ένιωσα τελευταία φορά ότι “πρόδωσα” κάτι δικό μου για να ταιριάξω;
- Ποια είναι η σχέση μου με τη σύγκρουση; Την αποφεύγω ή την αξιοποιώ;
Πρακτικός Οδηγός για managers σε ένα περιβάλλον που φθείρει
1. Καθόρισε τα δικά σου όρια πριν προσπαθήσεις να προστατεύσεις άλλους
Παράδειγμα: Ένας manager που δέχεται συνεχώς emails εκτός ωραρίου, χωρίς να θέτει όρια, ενισχύει την κουλτούρα υπερ-διαθεσιμότητας. Tip: Φτιάξε ένα προσωπικό “συμβόλαιο ηγεσίας” με 3 αξίες που δεν διαπραγματεύεσαι.
2. Δημιούργησε μικρο-κουλτούρα μέσα στην ομάδα σου
Παράδειγμα: Μια ομάδα που ξεκινά κάθε εβδομάδα με 15’ check-in για το πώς νιώθουν τα μέλη της, χτίζει ασφάλεια. Tip: Εισήγαγε μικρές τελετουργίες (π.χ. “πώς είσαι σήμερα;” πριν από κάθε meeting).
3. Μίλα με ενσυναίσθηση & δεδομένα προς τα πάνω
Παράδειγμα: Αντί να πεις “η κουλτούρα είναι απαράδεκτη”, πες “παρατηρώ ότι η ομάδα δείχνει σημάδια κόπωσης, και αυτό επηρεάζει την απόδοση. Έχω κάποιες ιδέες που ίσως βοηθήσουν.” Tip: Χρησιμοποίησε δεδομένα, παραδείγματα και προτάσεις. Μην πας μόνο με συναίσθημα.
4. Φρόντισε τον εαυτό σου χωρίς ενοχές
Παράδειγμα: Ένας manager που κάνει pause 10’ μέσα στη μέρα για να αναπνεύσει και να επανασυνδεθεί με τον εαυτό του, είναι πιο παρών για την ομάδα. Tip: Βάλε reminders για μικρές παύσεις. Μην περιμένεις να “τελειώσει η μέρα” για να φροντίσεις εσένα.
Coaching Exercise για εσένα
Πάρε 10 λεπτά και γράψε:
– Ποια είναι 3 πράγματα που δεν θέλεις πια να ανέχεσαι ως ηγέτης;
– Ποιοι είναι 2 τρόποι με τους οποίους μπορείς να φροντίσεις καλύτερα τον εαυτό σου αυτή την εβδομάδα;
– Ποια είναι 1 συζήτηση που αναβάλλεις και ήρθε η ώρα να κάνεις;
Αν νιώθεις ότι βρίσκεσαι σε έναν οργανισμό που σε φθείρει, και θέλεις να σταθείς με περισσότερη ακεραιότητα, ενσυναίσθηση και δύναμη, είμαι εδώ.
Μπορείς να κλείσεις συνεδρία μαζί μου για να δουλέψουμε πάνω σε αυτό. Δεν χρειάζεται να το περάσεις μόνος/η.
Το #daretoGrow είναι χώρος για αλήθεια, εξέλιξη και σύνδεση. Και είσαι πάντα καλοδεχούμενος/η.
Βιβλιογραφία
- Laguda, E. (2021). Toxic leadership: Managing its poisonous effects on employees and organizational outcomes. In S. Dhiman (Ed.), The Palgrave Handbook of Workplace Well-Being (pp. 969–999). Palgrave Macmillan.
- Savas, O. (2019). Impact of Dysfunctional Leadership on Organizational Performance. Global Journal of Management and Business Research, 19(1), 35–45.
- Sutton, R. I. (2007). The No Asshole Rule: Building a Civilized Workplace and Surviving One That Isn’t. Business Plus.
- Kusy, M., & Holloway, E. (2009). Toxic Workplace!: Managing Toxic Personalities and Their Systems of Power. Jossey-Bass.
- Patterson, K., Grenny, J., McMillan, R., & Switzler, A. (2005). Crucial Confrontations: Tools for Resolving Broken Promises, Violated Expectations, and Bad Behavior. McGraw-Hill.
- Erikson, T. (2021). Surrounded by Bad Bosses (And Lazy Employees). St. Martin’s Essentials.
- Namie, G., & Namie, R. (2011). The Bully-Free Workplace: Stop Jerks, Weasels, and Snakes from Killing Your Organization. Wiley.
